ทำความรู้จัก ผักอะไรที่มี Furocoumarin สูง

Fiona
23 ต.ค. 25
16:56
18 views

ผักอะไรที่มี Furocoumarin สูง เป็นคำถามที่เหมือนเรื่องไกลตัว แต่จริงๆแล้ว เกี่ยวข้องกับพืช และผักในชีวิตประจำวันมากกว่าที่คิด เพราะฟูโรคูมารินคือสารธรรมชาติ ที่พืชบางชนิดสร้างขึ้นในขณะเดียวกันก็สามารถส่งผล ต่อร่างกายมนุษย์ได้ ในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อสัมผัส หรือบริโภคในปริมาณมาก

ฟูโรคูมารินคืออะไร?
อันตรายจากฟูโรคูมาริน
ผักอะไรที่มี Furocoumarin สูง

สารธรรมชาติ ฟูโรคูมาริน คืออะไร?

ฟูโรคูมารินคือสารธรรมชาติ ที่พืชบางชนิดสร้างขึ้น เพื่อป้องกันตัวจากแมลง และเชื้อรา เป็นสารในกลุ่มที่ไวต่อแสง หรือที่เรียกว่า phototoxic compounds ซึ่งหมายความว่า เมื่อสารนี้สัมผัส กับแสงอัลตราไวโอเลต จากแสงแดด จะเกิดปฏิกิริยา กับเซลล์ผิวหนัง ทำให้เกิดอาการแสบร้อน แดง หรืออักเสบได้ในบางคน

สารฟูโรคูมาริน มีโครงสร้างทางเคมี ที่เกิดจากการเชื่อมต่อ กันระหว่าง furan และ coumarin ทำให้มีคุณสมบัติเฉพาะตัว ทั้งในด้านกลิ่น และการตอบสนองต่อแสง สารนี้พบมาก ในพืชตระกูล Apiaceae และในตระกูล Rutaceae ซึ่งแม้จะเป็นสารที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ แต่ก็มีทั้งด้านดี และด้านที่ต้องระวัง (21 พฤษภาคม 2024) [1]

ประวัติ ฟูโรคูมาริน การค้นพบครั้งแรก

ฟูโรคูมารินเป็นสารประกอบอินทรีย์ ที่พบในพืชหลายชนิด ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เริ่มให้ความสนใจ และศึกษาอย่างจริงจัง ในช่วงต้นทศวรรษ 1960 โดยงานสำคัญของ M. A. Pathak และ T. B. Fitzpatrick ในปี 1962 ได้รวบรวม และอธิบายการกระจายตัว ของสารฟูโรคูมารินในพืช เป็นครั้งแรก

ถือเป็นจุดเริ่มต้น ของการเข้าใจกลไกธรรมชาติ ของสารนี้ ที่พืชสร้างขึ้น เพื่อป้องกันตัวจากแมลง และเชื้อรา ต่อมาในช่วงปลายทศวรรษ 1970 ถึง 1980 มีการศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้างของฟูโรคูมาริน ซึ่งมี furan เชื่อมกับคูมาริน และพบสารสำคัญอย่าง psoralen และ angelicin เป็นองค์ประกอบหลัก

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่าสารเหล่านี้ มีคุณสมบัติทั้งด้านเคมี และชีวภาพที่ซับซ้อน โดยเฉพาะความสามารถ ในการทำปฏิกิริยา กับแสงอัลตราไวโอเลต ซึ่งนำไปสู่การศึกษาเพิ่มเติม เกี่ยวกับผลกระทบ ต่อผิวหนังมนุษย์ และการนำไปใช้ ในทางการแพทย์บางแขนง เช่นการรักษา โรคผิวหนังบางชนิดด้วยแสง (13 ตุลาคม 2025) [2]

อันตรายจากฟูโรคูมารินในผักคืออะไร?

ผิวไวต่อแสง เมื่อสัมผัสผักที่มีฟูโรคูมาริน เช่น Parsley หรือเซเลอรี่ แล้วออกแดดทันที อาจทำให้ผิวแดง แสบร้อน หรือเกิดรอยพุพองได้ เพราะสารนี้ ทำปฏิกิริยากับรังสี UVA
การระคายเคืองผิว การสัมผัสน้ำยาง หรือของเหลวจากผักบางชนิด ที่มีสารนี้เข้มข้น เช่นพาร์สนิป อาจทำให้เกิดอาการคัน หรืออักเสบเฉพาะจุด
ผลต่อพันธุกรรมของเซลล์ผิว ฟูโรคูมารินบางชนิด อาจไปทำปฏิกิริยา กับดีเอ็นเอของเซลล์ผิว ส่งผลให้เซลล์เสียหาย หรือตาย ซึ่งหากสะสมในระยะยาว อาจเพิ่มความเสี่ยง ต่อมะเร็งผิวหนัง
อาการทางระบบ การย่อยอาหาร ในบางรายที่บริโภคผัก ที่มีสารนี้มากเกินไป อาจมีอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง หรือท้องเสีย เนื่องจากร่างกาย ตอบสนองต่อสารไวแสง
ความเสี่ยงต่อผู้มีผิวแพ้ง่าย หรือเด็กเล็ก กลุ่มนี้จะไวต่อแสง มากกว่าปกติ หากสัมผัส หรือรับประทานผัก ที่มีฟูโรคูมารินสูง โดยไม่ได้ป้องกัน อาจเกิดอาการระคายเคือง ได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ผักอะไรบ้างที่มีฟูโรคูมารินสูง?

Parsley จัดเป็นผัก ที่มีฟูโรคูมาริน สูงที่สุดชนิดหนึ่ง โดยเฉพาะในใบ และก้าน ซึ่งอาจกระตุ้น ให้ผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น หากรับประทาน หรือสัมผัสในปริมาณมาก จึงควรระวัง โดยเฉพาะเมื่อถูกแสงอาทิตย์โดยตรง
เซเลอรี่ มีสารฟูโรคูมาริน อยู่ในระดับค่อนข้างสูง โดยเฉพาะในส่วนลำต้น เมื่อเก็บเกี่ยว หรือสัมผัสระหว่างโดนแสงแดด อาจทำให้เกิดอาการผิวแดง หรือพุพองได้ในบางราย
Parsnip ผักหัวสีขาว ที่มีสารฟูโรคูมาริน สะสมในเปลือก และใบ พบได้ในปริมาณค่อนข้างมาก โดยเฉพาะเมื่อผ่านการตัด หรือบด ที่กระตุ้นการปลดปล่อยสารนี้
ผักชี แม้ปริมาณจะน้อยกว่า Parsley แต่ก็ยังมีฟูโรคูมารินอยู่บ้าง โดยเฉพาะในใบแก่ และราก หากบริโภคในปริมาณมากติดต่อกัน อาจเพิ่มความไวต่อแสงเล็กน้อย
ผักชีลาว มีฟูโรคูมาริน ในระดับปานกลางถึงต่ำ พบมากในใบ และเมล็ดแห้ง ใช้แต่งกลิ่นอาหาร แต่หากรับประทานมาก อาจส่งผลต่อผิวไวต่อแสงเช่นกัน
Mitsuba มีระดับฟูโรคูมารินไม่สูงมาก แต่ยังอยู่ในกลุ่มผัก ที่มีสารนี้ตามธรรมชาติ โดยเฉพาะในใบ และก้านอ่อน

งานวิจัยผลทางลบของฟูโรคูมาริน

งานวิจัยศึกษาผลทางลบ ของสารฟูโรคูมาริน ที่พบในสารสกัดจากพืช โดยเฉพาะในผลิตภัณฑ์ ที่อาจสัมผัสกับผิวหนัง เมื่อโดนแสงแดด สารกลุ่มนี้มีคุณสมบัติไวต่อรังสี UVA หรือที่เรียกว่า phototoxic ซึ่งสามารถทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนัง ผิวไหม้ หรือผื่นแดงได้ เมื่อได้รับแสงแดด หลังจากสัมผัสสารดังกล่าว

นอกจากนี้ยังมีรายงานว่าการได้รับสารบางชนิดเช่น 8-methoxypsoralen และ 5-methoxypsoralen ในปริมาณสูง ร่วมกับรังสี UVA อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อเซลล์ผิวหนัง และดีเอ็นเอได้ งานวิจัยยังกล่าวถึงความเสี่ยงในระยะยาว โดยพบว่าสารฟูโรคูมารินบางชนิด สามารถก่อให้เกิดความผิดปกติของพันธุกรรม

และเพิ่มโอกาสเกิดมะเร็งผิวหนัง โดยเฉพาะในกรณี ที่มีการใช้ซ้ำ หรือได้รับแสงยูวีเอบ่อยครั้ง การศึกษานี้จึงเน้นให้ตระหนัก ถึงการจำกัดปริมาณฟูโรคูมาริน ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง และอาหาร เพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียง ที่อาจเกิดขึ้นต่อผิวหนัง และสุขภาพในระยะยาว (19 กุมภาพันธ์ 2025) [3]

ประโยชน์ของฟูโรคูมารินคืออะไร?

ใช้รักษาโรคผิวหนังบางชนิด สาร psoralen ซึ่งอยู่ในกลุ่มฟูโรคูมาริน ถูกนำมาใช้ร่วมกับแสงยูวีเอ เรียกว่า การรักษาแบบ PUVA therapy เพื่อรักษาโรคผิวหนัง เช่นโรคสะเก็ดเงิน โรคด่างขาว และกลากเรื้อรัง เนื่องจากช่วยกระตุ้น การสร้างเม็ดสีผิว และลดการอักเสบ
มีฤทธิ์ต้านจุลชีพ ฟูโรคูมารินบางชนิด สามารถยับยั้ง การเจริญของเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัสบางกลุ่ม ทำให้ถูกนำไปศึกษาศักยภาพ ในงานด้านอาหาร และยาสมุนไพร
มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ งานวิจัยบางชิ้น พบว่าสารฟูโรคูมารินบางชนิด มีความสามารถ ในการจับอนุมูลอิสระ ช่วยลดความเสียหายของเซลล์ จากการออกซิเดชัน
มีบทบาทในระบบป้องกันของพืช สำหรับพืชเอง ฟูโรคูมารินทำหน้าที่ เป็นสารธรรมชาติ ที่ช่วยป้องกันแมลง เชื้อรา และศัตรูพืช ซึ่งเป็นเหตุผลว่า ทำไมพืชบางชนิด จึงมีสารนี้ในระดับสูง
มีการศึกษาศักยภาพต้านมะเร็ง ฟูโรคูมารินบางชนิด กำลังอยู่ในระหว่างการศึกษาทดลอง เนื่องจากพบว่า สามารถยับยั้งการแบ่งตัว ของเซลล์มะเร็งบางประเภท ในหลอดทดลองได้ แต่ยังต้องการข้อมูลยืนยันเพิ่มเติมในมนุษย์

ผักอะไรที่มีฟูโรคูมารินสูง กล่าวโดยสรุป

ฟูโรคูมารินเป็นสารธรรมชาติ ที่พบในผักใกล้ตัวหลายชนิด เช่นพาร์สลีย์ เซเลอรี่ พาร์สนิป ผักชี ผักชีลาว และมิตสึบะ ซึ่งแม้จะเป็นสารที่พืชสร้างขึ้น เพื่อป้องกันแมลง และเชื้อรา แต่สำหรับมนุษย์แล้ว หากสัมผัส หรือบริโภคมากเกินไป อาจทำให้ผิวไวต่อแสง ระคายเคือง หรือเกิดอาการผิวไหม้เมื่อโดนแดดได้

ผิวไหม้จากฟูโรคูมารินรักษายังไง?

หากสัมผัสฟูโรคูมาริน แล้วเกิดอาการระคายเคือง หรือผิวไหม้จากแสง ควรรีบล้างผิวบริเวณนั้น ด้วยน้ำและสบู่อ่อนๆทันที จากนั้นหลีกเลี่ยงการโดนแสงแดดโดยตรง อย่างน้อย 24 ชั่วโมง หากมีอาการแดง แสบร้อน หรือพุพอง สามารถใช้ครีมลดอักเสบ เช่นครีมที่มีสเตียรอยด์อ่อนๆ หรือโลชั่นว่านหางจระเข้ช่วยบรรเทาได้

ใครที่ควรระวังฟูโรคูมารินเป็นพิเศษ?

ผู้ที่ควรระวังฟูโรคูมารินเป็นพิเศษ ได้แก่ผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย เด็กเล็ก ผู้ที่ต้องออกแดดบ่อย เช่นชาวสวน หรือพ่อครัว ที่ต้องสัมผัสผักสด รวมถึงผู้ที่ใช้ยา หรือครีมที่ทำให้ผิวไวต่อแสงอยู่แล้ว เช่นยารักษาสิว หรือยาขับปัสสาวะบางชนิด กลุ่มนี้ควรสวมถุงมือ หรือเสื้อแขนยาว และหลีกเลี่ยงการออกแดดทันที หลังสัมผัสผัก